కూసుమంచికి కరువు ముద్ర ఎందుకు?

 

 సాగునీటి వనరులున్న ప్రాంతానికి కరువు ప్రకటన ఎంతవరకు సమంజసం?

క్షేత్రస్థాయి పరిస్థితులను పరిశీలించి నిర్ణయాన్ని పునఃసమీక్షించాలి

కరువు అంచనాల్లో శాస్త్రీయత ఉండాలి.. ప్రకటనల్లో క్షేత్రస్థాయి వాస్తవాలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాాలి!

ప్రజాపక్షం/కూసుమంచి: తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం 2026 ఖరీఫ్‌ సీజన్‌కు సంబంధించి రాష్ట్రవ్యాప్తంగా 365 మండలాలను కరువు ప్రభావిత మండలాలుగా ప్రకటించడం వ్యవసాయ రంగంలో చర్చకు దారితీస్తోంది. రైతుల సంక్షేమాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని ప్రభుత్వం కరువు పరిస్థితులను గుర్తించడం, అవసరమైన సహాయక చర్యలు చేపట్టడం స్వాగతించదగిన విషయమే. అయితే, కరువు మండలాల ఎంపికలో ప్రతి ప్రాంతానికి సంబంధించిన వాస్తవ పరిస్థితులను సమగ్రంగా పరిశీలించారా? సాగునీటి వసతులు, పంటల సాగు, దిగుబడులు, పంట నష్టం వంటి అంశాలను స్థానికంగా ఎంతవరకు పరిగణనలోకి తీసుకున్నారు? అనే ప్రశ్నలు ఉత్పన్నమవుతున్నాయి. ముఖ్యంగా ఖమ్మం జిల్లా పాలేరు నియోజకవర్గ పరిధిలోని కూసుమంచి మండలాన్ని కరువు మండలంగా ప్రకటించడంపై పునఃపరిశీలన జరగాల్సిన అవసరం ఉందనే అభిప్రాయం స్థానిక వ్యవసాయ పరిస్థితులను పరిశీలిస్తే వ్యక్తమవుతోంది.

సాగునీటి వనరులకు కొదవలేని ప్రాంతం!

కూసుమంచి మండలం వ్యవసాయానికి అనుకూలమైన ప్రాంతంగా గుర్తింపు పొందింది. సుమారు రెండు టీఎంసీల సామర్థ్యం కలిగిన పాలేరు రిజర్వాయర్‌, ఈ ప్రాంతానికి ప్రధాన సాగునీటి వనరుల్లో ఒకటి. దీనికి తోడు సుమారు 40 వేల ఎకరాలకు సాగునీరు అందించే లక్ష్యంతో నిర్మించిన భక్త రామదాసు ఎత్తిపోతల పథకం, కాలవ పక్కన అనేక వ్యవసాయ బావులు ఇంకా మెట్ట ప్రాంతాలలో వేలాది బోర్లు, ఇతర ఎత్తిపోతల పథకాలు ఈ ప్రాంత వ్యవసాయానికి తోడ్పడుతున్నాయి. ఈ సాగునీటి వనరుల ద్వారా రైతులు పంటలు పండించుకోవడానికి అవకాశాలు ఏర్పడ్డాయి. ఒకప్పుడు వర్షాలపై ఆధారపడి వ్యవసాయం చేయాల్సిన పరిస్థితులు ఉన్న ప్రాంతాల్లో, సాగునీటి సదుపాయాల విస్తరణతో వ్యవసాయ కార్యకలాపాలకు కొంత భరోసా లభించింది. వ్యవసాయమే జీవనాధారంగా కలిగిన అనేక కుటుంబాలు పంటల సాగుతో తమ ఆర్థిక పరిస్థితులను మెరుగుపరుచుకున్నాయి. రైతులు వరి, పత్తి వంటి ప్రధాన పంటలతో పాటు స్థానిక పరిస్థితులకు అనుగుణంగా ఇతర పంటలను కూడా సాగు చేస్తున్నారు. అయితే, ఈ ప్రాంతంలో సాగునీటి వసతులు ఉన్నాయనే కారణంతోనే కరువు పరిస్థితులు లేవని నిర్ధారించలేం. రిజర్వాయర్లలో ప్రస్తుత నీటి నిల్వలు ఎంత ఉన్నాయి? కాలువల ద్వారా ఎంత విస్తీర్ణానికి నీరు అందింది? ఎన్ని ఎకరాల్లో పంటలు సాగయ్యాయి? ఎంత విస్తీర్ణంలో పంట నష్టం జరిగింది? అనే అంశాల ఆధారంగా వాస్తవ పరిస్థితిని అంచనా వేయాలి.

రెండేళ్ల పంటల సాగు గణాంకాలు ఏం చెబుతున్నాయి?

కూసుమంచి మండలంలో గత రెండు వ్యవసాయ సంవత్సరాలకు సంబంధించిన పంటల సాగు విస్తీర్ణాన్ని పరిశీలిస్తే ఆసక్తికరమైన విషయాలు వెల్లడవుతున్నాయి. 2025-26 వ్యవసాయ సంవత్సరంలో వరి సుమారు 24,500 ఎకరాల్లో, పత్తి 13 వేల ఎకరాల్లో, మిర్చి 1,400 ఎకరాల్లో, పెసర 150 ఎకరాల్లో సాగు చేశారు. దీనికి తోడు మొక్కజొన్నను కూడా కొన్ని వేల మెట్రిక్‌ టన్నుల స్థాయిలో ఉత్పత్తి చేసినట్లు స్థానికంగా తెలుస్తోంది. అదేవిధంగా 2026-27 వ్యవసాయ సంవత్సరంలో వరి సాగు 21,300 ఎకరాలకు, పత్తి సాగు 11,200 ఎకరాలకు చేరగా, మిర్చి సాగు 2,900 ఎకరాలకు, పెసర సాగు 800 ఎకరాలకు పెరిగినట్లు అందుబాటులో ఉన్న గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. ఈ రెండు సంవత్సరాల పంటల సాగు విస్తీర్ణాన్ని పోల్చి చూస్తే వరి సాగు 3,200 ఎకరాలు, పత్తి సాగు 1,800 ఎకరాలు తగ్గింది. మరోవైపు మిర్చి సాగు 1,500 ఎకరాలు, పెసర సాగు 650 ఎకరాలు పెరిగింది. అంటే వరి, పత్తి సాగులో కొంత తగ్గుదల కనిపించినప్పటికీ, మిర్చి, పెసర వంటి పంటల సాగు గణనీయంగా పెరిగింది. ముఖ్యంగా మిర్చి సాగు రెట్టింపునకు మించి పెరగడం, పెసర సాగు కూడా గణనీయంగా విస్తరించడం గమనార్హం. ఈ గణాంకాలను పరిశీలిస్తే మండలంలో వ్యవసాయ కార్యకలాపాలు పూర్తిగా నిలిచిపోయిన పరిస్థితి లేదనే విషయం స్పష్టమవుతోంది. రైతులు తమకు అనుకూలమైన పంటలను ఎంచుకుంటూ సాగును కొనసాగిస్తున్నట్లు తెలుస్తోంది. అయితే, పంటల సాగు విస్తీర్ణం పెరగడం లేదా తగ్గడం ఒక్కటే కరువు లేదని నిరూపించే ప్రమాణం కాదు. వర్షపాతం, సాగునీటి సరఫరా, పంటల దిగుబడులు, పంటల నష్టం, రైతుల పెట్టుబడులు, ఆదాయంపై పడిన ప్రభావం వంటి అంశాలను కూడా విశ్లేషించాల్సి ఉంటుంది. అందుబాటులో ఉన్న ఈ గణాంకాలను వ్యవసాయ శాఖ అధికారిక రికార్డులతో సరిపోల్చి, గత రెండేళ్ల పరిస్థితులను శాస్త్రీయంగా విశ్లేషించాల్సిన అవసరం ఉంది. అప్పుడే కూసుమంచి మండలంలో కరువు పరిస్థితులపై వాస్తవిక అంచనాకు రావడం సాధ్యమవుతుంది.

93 శాతం పంటలు పండితే కరువు ముద్ర ఎందుకు?

స్థానికంగా అందుతున్న సమాచారం, వ్యవసాయ పరిస్థితులపై క్షేత్రస్థాయి పరిశీలన ప్రకారం కూసుమంచి మండలంలో పత్తి, వరి వంటి ప్రధాన పంటల సాగు గణనీయంగా జరిగినట్లు తెలుస్తోంది. మండలంలో సుమారు 93 శాతం మేర పంటలు ఆశించిన స్థాయిలో సాగయ్యాయని, అక్కడక్కడ మాత్రమే పంటలపై ప్రతికూల ప్రభావం కనిపించిందని స్థానిక పరిశీలనలు చెబుతున్నారు గత సంవత్సరం అన్నగారు 2025 -26 వ్యవసాయ సీజన్ కు 100 శాతాన్ని పంటలు పండితే ఈ ఏడాది 2026- 27 ఖరీఫ్ సీజన్లో 92.70% పంటలు పడ్డాయి తగ్గిన సాగు 7.30% అంటే నూటికి 93% సాగు జరిగినట్లు తెలుస్తోంది ఈ లెక్కలు ఇలా ఉండగానే ఖరీఫ్ సీజన్లోనే కూసుమంచి మండలాన్ని కరువు మండలంగా ప్రకటించడం గురించి ఇక ఏ మేధావులైన ఆలోచించవచ్చు . ఈ అంచనాలకు అధికారిక వ్యవసాయ శాఖ గణాంకాల ద్వారా నిర్ధారణ అవసరం. పంటలు సాగు చేయడం ఒక అంశమైతే, అవి ఆశించిన దిగుబడిని ఇవ్వడం మరో అంశం. అందువల్ల సాగు విస్తీర్ణంతో పాటు వాస్తవ దిగుబడులు, పంటల నాణ్యత, రైతులకు కలిగిన ఆర్థిక నష్టాలను కూడా పరిశీలించాలి. ఒకవేళ మండలంలో అత్యధిక శాతం పంటలు ఆశించిన స్థాయిలో పండినట్లు అధికారిక గణాంకాలు వెల్లడిస్తే, ఆ మండలాన్ని కరువు ప్రభావిత ప్రాంతంగా వర్గీకరించడానికి ఉపయోగించిన ప్రమాణాలపై ప్రశ్నలు తలెత్తడం సహజం. అదే సమయంలో, కొన్ని గ్రామాల్లో లేదా కొన్ని పంటల్లో నష్టం జరిగితే వాటిని విస్మరించకూడదు. కరువు తీవ్రతను అంచనా వేయడంలో మండల సగటుతో పాటు గ్రామాలవారీగా, పంటలవారీగా పరిస్థితులను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.

ఎల్‌నినో ప్రభావం ఒక్కటే కరువుకు కొలమానమా?

ప్రస్తుత ఖరీఫ్‌ సీజన్‌లో ఎల్‌నినో ప్రభావం, వర్షపాతం లోటు, వర్షాలు సమానంగా కురవకపోవడం వంటి అంశాలు వ్యవసాయ రంగంపై ప్రభావం చూపినట్లు ప్రభుత్వం పేర్కొంది. అయితే, రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఒకే విధమైన వాతావరణ పరిస్థితులు ఉన్నప్పటికీ ప్రతి మండలంలో వ్యవసాయ పరిస్థితులు ఒకేలా ఉండవు. కొన్ని ప్రాంతాలు వర్షాధారంగా ఉంటే, మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో రిజర్వాయర్లు, కాలువలు, ఎత్తిపోతల పథకాల ద్వారా సాగునీరు అందుతుంది. అందువల్ల వాతావరణ పరిస్థితులను మాత్రమే కాకుండా, స్థానిక సాగునీటి లభ్యత, పంటల పరిస్థితులు, నేలలో తేమ, వాస్తవ దిగుబడులను కూడా సమగ్రంగా విశ్లేషించాలి. ఎల్‌నినో ప్రభావం ఉందనే కారణంతోనే ప్రతి ప్రాంతాన్ని ఒకే గాటన కట్టడం సమంజసమా? లేక స్థానిక వ్యవసాయ పరిస్థితుల ఆధారంగా కరువు తీవ్రతను నిర్ధారించాలా? అన్నది అధికార యంత్రాంగం సమాధానం చెప్పాల్సిన ప్రశ్న.

రైతులకు మేలు చేయాలనే లక్ష్యం.. వాస్తవాల ఆధారంగా నిర్ణయం!

కరువు మండలంగా ప్రకటించడం వల్ల రైతులకు కొన్ని ప్రభుత్వ సహాయక చర్యలు అందే అవకాశం ఉంటుంది. అందువల్ల కరువు ప్రకటనను వ్యతిరేకించడమే లక్ష్యంగా చూడకూడదు. నిజంగా నష్టపోయిన రైతులకు ప్రభుత్వం అండగా నిలవాలి. అదే సమయంలో, వాస్తవ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా మండలాల వర్గీకరణ జరగడం కూడా అంతే ముఖ్యం. కూసుమంచి మండలంలో సాగునీటి వసతులు, పంటల దిగుబడులు, పంట నష్టం వంటి అంశాలను సమగ్రంగా పరిశీలించకుండా కరువు ముద్ర వేస్తే, ఆ నిర్ణయం స్థానిక వ్యవసాయ వాస్తవాలకు ఎంతవరకు సరిపోతుందనే సందేహం కలుగుతుంది. కరువు అంచనాలు కేవలం కార్యాలయాల్లో తయారయ్యే నివేదికలకే పరిమితం కాకూడదు. క్షేత్రస్థాయిలో వ్యవసాయ అధికారులు పర్యటించాలి. రైతులతో మాట్లాడాలి. పంట పొలాలను పరిశీలించాలి. సాగునీటి వనరుల లభ్యతను అంచనా వేయాలి. వ్యవసాయ శాఖ నమోదు చేసిన సాగు విస్తీర్ణం, దిగుబడి గణాంకాలను వాస్తవ పరిస్థితులతో సరిపోల్చాలి. ఈ విధంగా సేకరించిన సమాచారమే సరైన నిర్ణయానికి పునాది కావాలి.

వర్షపాతమే ప్రాతిపదికనా? సాగునీటి పరిస్థితుల సంగతేమిటి?

కూసుమంచి మండలాన్ని కరువు ప్రభావిత ప్రాంతంగా గుర్తించడానికి ప్రధానంగా వర్షపాతం (Rainfall) గణాంకాలను ప్రాతిపదికగా తీసుకున్నట్లు ప్రచారం జరుగుతోంది. ఒకవేళ వర్షపాతం లోటు ఆధారంగానే ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లయితే, ఆ అంచనాల్లో స్థానిక వ్యవసాయ పరిస్థితులకు ఎంత ప్రాధాన్యత ఇచ్చారనే ప్రశ్న ఉత్పన్నమవుతోంది. వర్షపాతం కరువు నిర్ధారణలో అత్యంత కీలకమైన సూచిక అనడంలో సందేహం లేదు. అయితే సాధారణ వర్షపాతం ఎంత? వాస్తవంగా ఎంత కురిసింది? ఏ సమయంలో వర్షాలు కురిశాయి? ఎంతకాలం వర్షాభావ పరిస్థితులు నెలకొన్నాయి? అనే అంశాలతో పాటు ఆ వర్షపాతం వ్యవసాయంపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపిందనేది కూడా పరిశీలించాలి. ముఖ్యంగా కూసుమంచి వంటి సాగునీటి వనరులు అందుబాటులో ఉన్న మండలాల్లో వర్షపాత గణాంకాలను మాత్రమే కాకుండా, పాలేరు రిజర్వాయర్‌లో నీటి నిల్వలు, భక్త రామదాసు ఎత్తిపోతల పథకం ద్వారా నీటి సరఫరా, కాలువల పరిధిలోని సాగు విస్తీర్ణం, భూగర్భజలాల పరిస్థితి, నేలలో తేమ వంటి అంశాలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. వర్షాలు తక్కువగా కురిసినప్పటికీ రిజర్వాయర్లు, ఎత్తిపోతల పథకాల ద్వారా పంటలకు అవసరమైన సాగునీరు అందితే వ్యవసాయంపై ప్రభావం ఒక విధంగా ఉంటుంది. అదే వర్షాలు కురిసినా సరైన సమయంలో కురవకపోవడం, దీర్ఘకాలిక పొడి విరామాలు ఏర్పడటం, సాగునీరు అందకపోవడం వల్ల పంటలు దెబ్బతింటే పరిస్థితి మరో విధంగా ఉంటుంది. అందువల్ల వర్షపాతం లోటును మాత్రమే కరువు పరిస్థితులకు తుది కొలమానంగా పరిగణించడం కంటే, దాని ప్రభావం వాస్తవంగా వ్యవసాయంపై ఎంతవరకు పడిందో నిర్ధారించడం ముఖ్యం. కూసుమంచి మండలంలో జూన్‌ 1 నుంచి సెప్టెంబర్‌ 30 వరకు నమోదైన వర్షపాతం, గత సంవత్సరాల సాధారణ వర్షపాతంతో పోలిక, పొడి విరామాల వివరాలు, గ్రామాలవారీ వర్షపాత పరిస్థితులు వంటి గణాంకాలను అధికారులు బహిరంగపరచాలి. అదే సమయంలో సాగునీటి వసతులు ఉన్న ప్రాంతాల్లో వాటి వినియోగం, పంటల పరిస్థితులను కూడా పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది . ప్రభుత్వమే కరువు అంచనాల్లో పలు సూచికలను పరిగణనలోకి తీసుకున్నట్లు పేర్కొంటున్న నేపథ్యంలో, కూసుమంచి మండలానికి సంబంధించిన వర్షపాతం, నేలలో తేమ, భూగర్భజలాలు, పంటల పరిస్థితులు, క్షేత్రస్థాయి పరిశీలన నివేదికలను ప్రజలకు వెల్లడించాలి. అప్పుడే ఈ మండలాన్ని కరువు ప్రభావిత ప్రాంతంగా ప్రకటించడం వెనుక ఉన్న శాస్త్రీయ ప్రాతిపదిక ఏమిటో స్పష్టమవుతుంది. వర్షపాతం తక్కువగా నమోదైందనే కారణంతోనే కరువు ముద్ర వేయడం కాదు.. ఆ వర్షపాత లోటు వ్యవసాయంపై చూపిన వాస్తవ ప్రభావమే కరువు తీవ్రతను నిర్ణయించాలి!

అధికారుల క్షేత్రస్థాయి పరిశీలన అవసరం

కూసుమంచి మండలంలో కరువు పరిస్థితులపై సమగ్ర పునఃపరిశీలన చేపట్టాలని సంబంధిత అధికారులను కోరాల్సిన అవసరం ఉంది. జిల్లా కలెక్టర్‌, వ్యవసాయ శాఖ అధికారులు, రెవెన్యూ అధికారులు, సాగునీటి శాఖ అధికారులు సమన్వయంతో మండలంలోని గ్రామాలవారీగా పరిస్థితులను పరిశీలించాలి. పాలేరు రిజర్వాయర్‌ నీటి నిల్వలు, భక్త రామదాసు ఎత్తిపోతల పథకం ద్వారా సాగునీటి సరఫరా, ఇతర సాగునీటి వనరుల వినియోగం, సాగైన పంటల విస్తీర్ణం, వాస్తవ దిగుబడులు, పంట నష్టం వంటి అంశాలపై సమగ్ర నివేదిక రూపొందించాలి. ముఖ్యంగా 2025-26, 2026-27 వ్యవసాయ సంవత్సరాలకు సంబంధించిన పంటల సాగు విస్తీర్ణం, దిగుబడుల గణాంకాలను పోల్చి పరిశీలించాలి. వరి, పత్తి సాగులో తగ్గుదల ఎందుకు వచ్చింది? మిర్చి, పెసర సాగు విస్తీర్ణం ఎందుకు పెరిగింది? సాగునీటి సరఫరా ఎంతమేరకు జరిగింది? రైతులకు వాస్తవంగా ఎంత నష్టం వాటిల్లింది? అనే అంశాలపై స్పష్టత తీసుకురావాలి. ఈ పరిశీలనలో కూసుమంచి మండలంలో కరువు పరిస్థితులు ప్రభుత్వ నిర్దేశిత ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా లేవని తేలితే, మండలాన్ని కరువు ప్రభావిత జాబితాలో చేర్చిన నిర్ణయాన్ని పునఃసమీక్షించాలి. అదే సమయంలో, కొన్ని గ్రామాల్లో లేదా కొన్ని పంటల్లో వాస్తవంగా నష్టం జరిగినట్లు తేలితే, ఆ రైతులకు అవసరమైన సహాయం అందించాలి. ఏ రైతూ నష్టపోకూడదు. ఏ ప్రాంతానికీ అన్యాయం జరగకూడదు.

ముగింపు: ప్రభుత్వ నిర్ణయాలు రైతుల సంక్షేమాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని తీసుకోవాలి. కరువు మండలాల గుర్తింపులోనూ ఇదే సూత్రం వర్తించాలి. కరువు పరిస్థితులు ఉన్న ప్రాంతాలకు తగిన సహాయం అందించడంతో పాటు, కరువు ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా లేని ప్రాంతాలను కూడా నిష్పాక్షికంగా గుర్తించాలి. సాగునీటి వనరులు, పంటల పరిస్థితులు, వాస్తవ దిగుబడులు, రైతుల ఆర్థిక పరిస్థితులు వంటి అంశాలను సమగ్రంగా పరిశీలించినప్పుడే సరైన నిర్ణయం తీసుకోవడం సాధ్యమవుతుంది. కూసుమంచి మండలాన్ని కరువు ప్రభావిత మండలంగా ప్రకటించిన నిర్ణయంపై క్షేత్రస్థాయి వాస్తవాల ఆధారంగా పునఃపరిశీలన జరగాలి. మండలంలోని వ్యవసాయ పరిస్థితులు కరువు ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా లేవని నిర్ధారణ అయితే, ఆ మండలాన్ని కరువు జాబితా నుంచి తొలగించే అంశాన్ని ప్రభుత్వం పరిశీలించాలి. ఎందుకంటే కరువు ప్రకటన అనేది కేవలం ఒక ప్రభుత్వ ఉత్తర్వు మాత్రమే కాదు. అది రైతుల జీవనోపాధి, ప్రభుత్వ సహాయం, ప్రాంతీయ వ్యవసాయ పరిస్థితులతో ముడిపడిన కీలక నిర్ణయం. కరువు ప్రకటించడంలో తొందరపాటు ఉండకూడదు.. కరువు లేదని చెప్పడంలోనూ తొందరపాటు ఉండకూడదు. రైతు పొలమే ప్రభుత్వ అంచనాలకు ప్రామాణికం కావాలి. క్షేత్రస్థాయి వాస్తవాలే కరువు నిర్ణయానికి కొలమానం కావాలి.

హేతుబద్ధమైన సూచన: కూసుమంచి మండలాన్ని కరువు మండలంగా ప్రకటించడానికి ప్రభుత్వం ఏ గణాంకాలను ప్రాతిపదికగా తీసుకుంది? ఆ గణాంకాలను ప్రజల ముందు బహిరంగపరచాల్సిన బాధ్యత ప్రభుత్వంపై తక్షణమే ఉన్నది.